Saturday, May 28, 2011

Day 16 - Other colors - Chapter 08 - Orhan Pamuk/Nhị Linh


something to mull on about when we're out on the porch, smoking some cigarettes and sipping some tea.

Tôi bỏ thuốc được 272 ngày rồi. Tôi nghĩ giờ thì mình đã quen với việc đó. Nỗi cồn cào của tôi đã nguôi ngoai, tôi không còn cảm thấy như thể một phần cơ thể mình bị cắt rời. Không, phải sửa: tôi vẫn không ngừng cảm thấy nỗi thiếu, tôi không ngừng cảm thấy như là đang bị tách khỏi cái toàn thể tôi, chỉ là giờ đây tôi đã thích nghi với việc nghĩ theo hướng đó; nói chính xác hơn, tôi đã chấp nhận thực tại cay đắng. Tôi sẽ không bao giờ hút thuốc lại, không bao giờ hết.

Tôi nói điều này, thế nhưng tôi vẫn có những giấc mơ ngày trong đó tôi hút thuốc. Nếu tôi nói các giấc mơ ngày ấy bí mật lắm, đáng sợ lắm, rằng ta giấu giếm chúng khỏi bản thân chúng ta… thì bạn có hiểu được chăng? Dù thế nào, ngay giữa một giấc mơ ngày như vậy, đang định làm bất kỳ việc gì vào đúng thời điểm đó, như thể là xem bộ phim-giấc mơ của tôi chầm chậm tiến đến đỉnh điểm, tôi cảm thấy sung sướng hệt như lúc tôi châm một điếu thuốc.

Đó chính là mục tiêu chủ chốt của những điếu thuốc lá trong đời tôi: làm chậm lại trải nghiệm về khoái lạc và đau đớn, ham muốn và thất bại, buồn và vui, hiện tại và tương lai; và ở bên trong mỗi cái, tìm ra những con đường và lối đi tắt mới. Khi các khả năng ấy biến mất, con người ta sẽ cảm thấy gần như là bị trần truồng. Bị tước bỏ mọi thứ và bị tuyệt vọng.

Một lần tôi lên một cái taxi, tài xế hút thuốc không ngừng, bên trong xe cuồn cuộn một thứ khói tuyệt đẹp. Tôi bắt đầu hít thứ khói ấy vào người.

“Xin lỗi nhé,” người tài xế nói. Anh ta hạ cửa kính xuống.

“Đừng,” tôi nói, “cứ đóng cửa lại đi. Tôi bỏ thuốc rồi.”

Có thể rất lâu tôi không cảm thấy thèm thuốc, nhưng khi đã lên cơn thèm, thì cơn thèm ấy xuất phát từ thẳm sâu trong con người tôi.

Khi đó tôi được nhắc nhở về một bản thân đã bị lãng quên, một bản thân bị phủ lấp bởi các loại thuốc uống, sản phẩm, cảnh báo liên quan tới sức khỏe. Tôi muốn được là cái con người khác ấy, Orhan mà tôi từng là, người hút thuốc, người chiến đấu chống Quỷ giỏi hơn rất nhiều.

Câu hỏi hiện ra khi tôi nhớ bản thân xưa cũ không phải là liệu tôi có nên châm một điếu thuốc hay không. Tôi không còn cảm thấy nỗi cồn cào hóa học ngày xưa. Chỉ là tôi nhớ bản thân xưa cũ, đúng cái cách tôi nhớ một người bạn thân thiết, một khuôn mặt; tất cả những gì tôi muốn là quay trở lại làm người tôi từng là. Tôi cảm thấy như thể mình bị buộc phải vận những thứ quần áo mà tôi không chọn, như thể người ta đã biến tôi trở nên một con người tôi chưa bao giờ muốn là. Nếu hút thuốc, tôi sẽ cảm thấy lại độ căng của đêm, những nỗi kinh hoàng của con người tôi nghĩ tôi từng là. Khi mong muốn quay trở lại với bản thân cũ, tôi nhớ những ngày ấy tôi đã có những gần gũi mơ hồ với bất tử. Xưa kia, thời gian không trôi; những khi hút thuốc, có lúc tôi cảm thấy niềm hạnh phúc đó, hoặc niềm tuyệt vọng căng thẳng đó, lúc tôi nghĩ mọi thứ sẽ cứ giữ nguyên không thay đổi. Trong khi tôi thản nhiên hút điếu thuốc của mình, thế giới thật yên.

Rồi tôi bắt đầu sợ cái chết. Người hút thuốc ấy có thể ngã lăn ra chết bất cứ lúc nào; mọi thứ nghiên cứu đều rất thuyết phục về điểm này. Để tiếp tục sống, tôi phải phế bỏ kẻ hút thuốc để mà trở thành một ai đó khác. Điều này thì tôi đã thành công được. Giờ đây cái bản thân tôi từng từ bỏ đã đến nhập vào với Quỷ để kêu gào gọi tôi quay trở về những ngày thời gian không bao giờ nhúc nhích và không một ai chết cả.

Lời gọi này không hề làm tôi sợ.

Bởi, như bạn có thể thấy, viết – nếu bạn hạnh phúc vì viết – xóa bỏ mọi phiền muộn.

bản dịch tiếng việt hay hơn. đọc thử mà xem.  

It has been 272 days since I gave up smoking. I think I'm used to it now. My anxiety has abated and I no longer feel as if part of my body has been amputated. No, correction: I have not stopped feeling the lack, I've not stopped feeling as I've been parted from the whole me, it's just that I'm accustomed now to feeling this way; to put it more accurately, I've accepted bitter reality.

I'm never going to smoke again, ever.

I say this and then I still have daydreams in which I'm smoking. If I say these are daydreams so secret, so dreadful, that we hide them even from ourselves... do you understand? Anyway, it will be right in the middle of one such daydream, and whatever I am contriving to do at that particular moment, as I watch the film that is my dream slowly approaching it's climax, I feel happy as if I had just lit a cigarette.

So this was the main purpose of cigarettes in my life: to slow the experience of pleasure and pain, desire and defeat, sadness and joy, the present and the future; and between each frame to find new roads and shortcuts. When these possibilities disappear, a person feels almost naked. Disarmed and helpless.

Once I got into a taxi, the driver was chain-smoking, and the inside of the car was thick with magnificent smoke. I began to breathe it in.
"I beg your pardon," the man said. He was opening the window.
"No," I said, "keep it closed. I've given up smoking."

I can go a long time without longing for a cigarette, but when I do, the longing comes from deep inside me.

I am reminded then of a forgotten self, a self occluded by medicines, fabrications and health warnings. I want to be that other man, the Orhan I once was, the smoking man, who was so much better at fighting the Devil.

The question when I remember my old self is not whether I should at once light up a cigarette. I no longer feel the chemical craving of the early days. I just miss my old self, the way I might miss a dear friend, a face; all I want is to return to the man I once was. I feel as if I've been forced to wear clothes I haven't chosen, as if they made me into a man I never wished to be. If I smoked, I would once again feel the intensity of the night, the terrors of the man I once thought I was.

When I long to return to my old self, I remember that in those days I had vague intimations of immortality. In the old days, time did not flow; at times when I smoked, I'd sometimes feel such happiness, or such intense despair, that I'd think everything would remain unchanged. As I blithely smoked my cigarette, the world stood in place.

Then I began to fear death. That smoking man could drop dead at any moment; the papers were entirely convincing on this point. To stay alive, I had to dismiss the smoker and become someone else. This I succeeded in doing. Now the self I abandoned has joined forces with the Devil to call me back to the days when time never moved and no one ever died.

His call does not frighten me.

Because as you can see, writing - if you're happy with it - undoes all sorrows.

Saturday, May 7, 2011

Day 15 - "Một tháng Chạp" - Phan Vũ


To continue from last night. 
Trích đoạn "Một tháng Chạp" (tự đặt)
Dù giờ mới là tháng (thứ) năm.

Riêng về một tháng Chạp
Tháng Chạp
Những tàng cây óng ả sợi tơ hồng
Tháng Chạp thủ thỉ lời hò hẹn:
“Qua đợt gió mùa
Ngày mai ta đến với mùa xuân”

Tháng Chạp
Đôi tân hôn chưa kịp nằm chiếu hoa
Đã có tên
Trong vòng hoa tưởng niệm
Một tháng Chạp
Trắng khăn sô
Khói hương dài theo phố…
Một tháng chạp.
Thâu đêm.
Mẹ.
Thức.
Hóa vàng…

Một tháng chạp.
Con đường ngẩn ngơ.
Dãy phố không người ở.
Những khu trắng nằm trong tọa độ.

Sập gụ, tủ chè, sách xưa và bình cổ.
Dòng chữ phấn ghi trên cánh cửa.
Tất cả thí thân cho một mất một còn.
Lời thề ra đi của những người bỏ phố.
“Còn một đống gạch còn trở về nhà cũ!”

Một tháng chạp.
Phường phố rền vang còi hụ.
Cái chết đến tự phương nào?
Cách Thủ đô bao nhiêu cây số?
Giọng Hà Nội thật ngọt ngào.
Cô gái loan truyền tin bão lửa.
“Hỡi đồng bào! Hỡi đồng bào!”

Một tháng Chạp
Cây bàng mồ côi mùa đông
Mảnh trăng mồ côi mùa đông
Nóc phố mồ côi mùa đông…
Tháng Chạp năm ấy in hình bao mộ phố
...

Day 14 - Nói với con cuối năm - Lưu Quang Vũ


Gạt tạm những cái không đáng đấy sang bên. (Originally: Vứt mịe những cái lởm khởm đấy sang bên đi) 
Đêm không ngủ đọc bài thơ mà không thể cầm nước mắt.  
Mọi thứ bắt đầu từ Hà Nội. Những năm kháng chiến.

Cha lên làng sơ tán thăm con
hoa mận nở trắng vườn
năm sắp hết
chợ quê rộn rịp
vàng hương nếp mới lá rong xanh

Hai cha con ngồi trên bờ đê cao
sông chiều ngút khói
gió rạp mình cả dại
sau lưng Hà Nội sương mờ
thành phố vừa trải qua
những trận bom hủy diệt
lòng cha giờ dập nát
những xác người máu loang
biết nói gì với con
đôi mắt trẻ đen tròn ngơ ngác thế
cuộc chiến đã mấy chục năm trời
con mới gần ba tuổi
tia nắng sớm mong manh chùm lá mới
đêm của đời gió bão đã dài lâu

Con bi bô với bàn ghế cỏ cây
tập gọi tên các sự vật trên đời
tập tin lời người lớn
cha làm sao nói được
những khổ đau lầm lạc trên đường
các ác đen xì trong mỗi quả bom
mang mặt đẹp nói cười khôn khéo

Con hát ngọng nghịu
“vịt dắt tay gà đi chơi”
áp trán vào gò má thơ ngây
cha bỗng thấy chẳng còn gì đáng sợ
cha dạy con mến thương tất cả
rồi tự con sẽ biết căm thù
cha dạy con tin yêu từ ngọn cỏ
rồi mai sau con sẽ nghi ngờ
con sẽ trả lời những câu hỏi đời cha
con cũng sẽ đặt nhiều câu hỏi mới
lòng cha dẫu héo khô cành mận dại
nhựa âm thầm buốt trắng những chùm hoa
con ơi con hãy tha thứ cho cha
cha chẳng thể nào sống cùng mẹ được
đời cha nắng gắt
mẹ con cần mật ngọt của đồng vui
con khôn lớn trên đời
hãy yêu thương mẹ
và hãy hiểu cho cha

Tết hòa bình đầu tiên
đất nước nghèo xơ xác
cha cũng chẳng đủ tiền
mua cho con áo đẹp
chiều bên sông gió rét
con lặng nhìn tít tắp bãi ngô xa
- Bên kia sông là gì hở cha?
- Bên kia sông có đường đất đỏ
có ruộng mía trổ cờ trắng xoá
những vườn đầy quả ngọt những đồng hoa.
- Có bươm bướm không cha?
- Có, có rất nhiều bươm bướm
con thì thầm trong hơi thở mạnh
- Sông rộng thế làm sao sang được?
cha ôm con vào lòng, con bé bỏng của cha
- Bên kia sông có nhiều bướm nhiều hoa
rồi cha con ta sẽ tìm được con đò
đi sang bên ấy. 


Saturday, May 7, 2011

Monday, May 2, 2011

Day 12 - Lưu Quang Vũ


hai tuần vừa qua cảm giác như sống lại thời kỳ hòa phát - thân thể và đầu óc căng như sợi dây đàn không biết lúc nào sẽ đứt. mà hình như là "phựt" rồi. lưng  khuỵu xuống và mắt hoa lên trong khoảng 20 giây trên một đường phố xa lạ ở indo. 

nhưng vẫn cố take time để chơi game (việc chính buổi đêm), học và làm (một ít cũng buổi đêm cho đời đỡ boring) và sau đấy là a poem to end a day.

đọc thơ LQV kể về Hà Nội những năm tháng kháng chiến:

Thành phố tiếng cười thành phố nước mắt
Con gió đi về ngõ chợ mùa đông
Những bầy ve suốt mùa hè kêu khát
Những quả bóng màu bay mất
Những mặt hồ vụt mở giữa trưa xanh
Cái thành phố lam lũ mà chải chuốt
Cứng cỏi mà đau xót
Hay nhớ và hay quên
Nơi năm đói người kéo về nằm chết
Nơi những Giáng Kiều gặp gỡ Tú Uyên

Nơi tôi vào đời cùng với cuộc chiến tranh
Những năm khó khăn
Hè phố đầy hầm tường đầy khẩu hiệu
Quần áo và mặt người màu cỏ héo
Thiếu ăn thiếu mặc thiếu nhà
Người đợi tàu ngủ chật sân ga
Trẻ con thiếu nơi học hành dạy dỗ
Các cô gái trở nên suồng sã
Những năm già trước tuổi
Những năm thương Hà Nội trăm lần hơn

[...]

Hôm nay từ mặt trận
Tôi trở về thành phố tuổi thơ
Trời trong veo dưới những vũng nước mưa
Người trên phố xếp hàng dài mua củi
Nghe loáng thoáng bên tai vài câu nói
Thấy bao mối lo bao việc nặng phải làm
Tôi nhớ quả đồi khét lẹt khói bom
Gian hầm nóng thiêu dưới đất

[...]

Thành phố lớn lao bí mật tựa cuộc đời
Tốt đẹp mà dang dở
[...]
Hà Nội một công trường ngổn ngang
Hà Nội bàn tay cô gái dệt
Vầng trán cụ già nhăn nheo dĩ vãng
Những ngọn đèn đọc sách thâu đêm
Những quán cà phê ngon
Những bức tranh sơn dầu đầy nắng
[...]

lại thấy nhớ Hà Nội và Hà Nội những ngày này [...] mấy chục năm, nhà có nhiều hơn, con trai cao hơn và con gái trắng hơn, tây vào nhiều hơn, cuộc sống có tự do và thoải mái hơn (công bằng mà nói thì là rất nhiều), nhưng xét sâu xa bản chất thì hình như chẳng có gì thay đổi mấy [...] "người nào vật nào chỗ nấy" (trước khi có ống sáo thần)  

[...] những lúc bất lực, cảm giác mình chả làm được cái éo gì cho đời như thế này, thì tôi nhớ đến bác (vì chúng ta chả bao giờ bất lực với nhau, trong mọi chuyện?)

Ngày của đời thường thành ngày – ở – bên – em
Anh biết tình yêu không phải vô biên
Như tia nắng chúng mình không sống mãi
Như câu thơ, chắc gì ai đọc lại
Ai biết ngày mai sẽ có những gì
Người đổi thay, năm tháng cũng qua đi
Giữa thế giới mong manh nhiều biến đổi
“Anh yêu em và anh tồn tại”
Em của anh ơi, đôi vai ấm dịu dàng
Người nhóm bếp mỗi chiều, người thức dậy lúc tinh sương
Em ở đấy, đời chẳng còn đáng ngại
Em ở đấy, bàn tay tin cậy
Bàn tay luôn đỏ lên vì giặt giũ mỗi ngày
Đôi mắt buồn của một xứ sở có nhiều mưa
Ngọn đèn sáng rụt rè bên cửa sổ
Đã quen lắm, anh vẫn còn bỡ ngỡ
Gọi tên em, môi vẫn lạ lùng sao.

tôi hồi xưa từng mơ về cái nhà của chúng mình với một cái tầng hầm để bác tha hồ đập chiêng phá trống. tôi bây giờ lúc nào cũng "một nhà để ở, một nhà cho thuê..."

nhưng đêm nằm ngẫm lại, bác biết không, mọi thứ với bác đơn giản lắm, chả cần hầm, chả cần máy giặt hay ô tô gì cả đâu. sống thế này thôi cũng tốt. thật đấy. 

mà ko biết về sau có ai nữa làm tôi thấy mọi chuyện đơn giản như thế này được ko nhỉ? 

Nhà chỉ mấy thước vuông, sách vở xếp cạnh nồi
Nếu nằm mơ, em quờ tay là chạm vào thùng gạo
Ô tường nhỏ treo tranh và phơi áo
Ta chỉ có mấy thước vuông cho hạnh phúc của mình.
Nhà chật như khoang thuyền hẹp nhỏ giữa sông
Vừa căng buồm để đi, vừa nấu cơm để sống
Phải bỏ hết những gì không cần thiết
Ta chỉ có mấy thước vuông cho hành lý của mình.
Khoảng không gian của anh và em
Khi buồn bã em không thể quay mặt đi nơi khác
Anh không giấu em một nghĩ lo nào được
Ta chỉ có mấy thước vuông để cùng khổ cùng vui.
Anh ngẩng lên là ở cạnh em rồi
Bạn thuyền ơi, ngoài kia chiều lộng gió
Bên cửa sổ của gian phòng nhỏ
Mắt em xanh thăm thẳm những chân trời.